Serwisy partnerskie:
Close icon
Serwisy partnerskie

Zasilacz laboratoryjny - jaki wybrać, do czego służy i jak użytkować?

Zasilacz laboratoryjny to urządzenie, które daje na swoim wyjściu napięcie o dobrze ustalonej wartości. Co ważne, tę wartość możemy bardzo łatwo regulować, w odróżnieniu od zasilaczy nieregulowanych. Są bardzo cennymi przyrządami w pracowni każdego elektronika!
Article Image
1. Repetytorium użytkowej elektroniki 2. Repetytorium użytkowej elektroniki - Oświetlenie LED pod szafkami 3. Repetytorium użytkowej elektroniki - Oświetlenie do piwnicy 4. Repetytorium użytkowej elektroniki - Sygnalizator zalania 5. Repetytorium użytkowej elektroniki - Zasilacz do układu audio 6. Repetytorium użytkowej elektroniki - Zasilacz warsztatowy 7. Jaką wkrętarkę wybrać? Na co zwrócić uwagę przy zakupie? 8. Rodzaje tranzystorów bipolarnych i unipolarnych 9. Jak podłączyć taśmy LED 10. Inteligentny dom - wszystko co powinieneś wiedzieć o systemach SMART HOME 11. Jak podłączyć prostownik do akumulatora (ładowanie) 12. Drukarki 3D - budowa i zasada działania 13. Jak prawidłowo zarobić kabel antenowy? 14. Jaki czujnik czadu wybrać i gdzie najlepiej zamontować? 15. Programowanie mikrokontrolerów - o czym należy wiedzieć na początek? 16. Oscyloskop cyfrowy - jaki wybrać? 17. Co to jest barometr i jak działa? 18. Jaki wykrywacz metali kupić? Na co zwracać uwagę przy wyborze? 19. Jak działa sieć 5G i jakie daje możliwości? 20. Diody LED - napięcie diod o różnych kolorach 21. Jaki kompresor samochodowy kupić? 22. Czujniki parkowania - jakie wybrać? 23. Jak ustawić antenę do odbioru naziemnej TV DVB-T? 24. Co to jest rezystor (opornik) i jak działa? 25. Jakie są typy i rodzaje bezpieczników? 26. Co to jest układ scalony i jak działa? 27. Jak zmierzyć napięcie akumulatora miernikiem? 28. Jak zarobić kabel sieciowy RJ-45? 29. Lutowanie - jak lutować kable poprawnie? 30. Arduino - co to jest i jak zacząć? 31. Raspberry pi - co to jest, do czego służy, jak zacząć? 32. Do czego służą kondensatory - zasada działania 33. Co to jest bezpiecznik i jak działa? 34. Jak dobrać i wymienić bezpiecznik? 35. Rodzaje kondensatorów, ich oznaczenia i budowa 36. Kalafonia - co to jest? do czego służy? jak używać? 37. Przewodniki prądu - co przewodzi prąd, a co nie? 38. Jaka latarka czołowa sprawdzi się najlepiej? 39. Jak działa płytka stykowa (prototypowa)? 40. Jakie ogniwa 18650 wybrać i gdzie kupić akumulatorki? 41. Jaki powerbank wybrać? Czym kierować się przy kupnie? 42. Raspberry Pi czy Arduino? Co wybrać? 43. Pierwsze Prawo Kirchhoffa - przepływ prądu w obwodzie elektrycznym 44. Rezonator kwarcowy - schemat, oznaczenia i zastosowanie 45. Drugie Prawo Kirchhoffa - bilans spadku napięć w zamkniętym obwodzie elektrycznym 46. Do czego służy przedwzmacniacz? 47. Wzmacniacze audio - schematy i działanie 48. Co to jest kinematyka? Wzory kinematyki 49. Jaka ładowarka samochodowa będzie najlepsza? 50. Woltomierz - jak podłączyć i do czego służy? 51. Zasilacz laboratoryjny - jaki wybrać, do czego służy i jak użytkować? 52. Jaki magnes neodymowy kupić? 53. Jaki dron wybrać na początek, na co zwrócić uwagę przy kupnie? 54. Jaki filament wybrać - rodzaje filamentów do drukarek 3d 55. Co to jest termistor - zasada działania, jak dobierać? 56. Lokalizator GPS do samochodu - gdzie i jak zamontować? 57. Transmiter samochodowy - jak działa? 58. Jaki oczyszczacz powietrza wybrać? 59. Silniki prądu stałego - budowa, zastosowanie i zasada działania
Rozwiń cały spis treści Zwiń spis treści

Do czego służy zasilacz laboratoryjny?

Jak sama nazwa wskazuje, jego zadaniem jest praca w warunkach laboratoryjnych, czyli podczas prowadzenia testów i doświadczeń. Nowo powstały układ elektroniczny może być źle albo w ogóle być błędnym już na etapie projektu, co można wykryć dopiero po zasileniu go. Rolą zasilacza laboratoryjnego jest dostarczenie mu prądu (w zdecydowanej większości wypadków, jest to prąd stały) w kontrolowanych warunkach.

Ograniczenie prądu

Przede wszystkim, tego typu przyrząd powinien mieć wbudowane zabezpieczenie przed przeciążeniem oraz miernik poboru prądu. Na wbudowanym amperomierzu możemy, nawet szacunkowo, określić aktualny pobór prądu przez układ. Można wtedy stwierdzić, że układ działa prawidłowo lub nie i w porę go wyłączyć, jeżeli stanie się zbyt wysoki.

Ustawiając limit pobieranego prądu możemy mieć pewność, że układ nie ulegnie całkowitemu spaleniu, kiedy tylko coś będzie z nim nie tak. Zasilacz ograniczy wypływający prąd, zmniejszając napięcie wyjściowe albo całkowicie odłączy jego dopływ. Zwykły zasilacz, który nie ma ograniczenia, prawdopodobnie spali układ lub sam ulegnie przy tym uszkodzeniu.

Regulacja napięcia

Niektóre układy trzeba zasilać napięciem o wartości 3,3 V, inne 5 V, jeszcze inne 9 V. Czasem też chcemy sprawdzić poprawność działania układu w pewnym zakresie napięć, np. przy zasilaniu go ze świeżych oraz mocno rozładowanych baterii. Przyda się do tego płynna regulacja napięcia wyjściowego. Niektóre zasilacze mają wbudowany przełącznik, którym możemy wybrać kilka predefiniowanych wartości, ale tryb regulacji płynnej jest dla elektronika istotniejszy.

Niektóre zasilacze mają dwa pokrętła do płynnej regulacji napięcia: dokładnej (Fine) i zgrubnej (Coarse). To pozwala na precyzyjne ustawienie żądanej wartości napięcia, np. 3,3 V. Pokrętło regulacji ogranicznika prądu też niekiedy jest zdublowane, co ułatwia dokładne ustawienie maksymalnej wartości prądu wyjściowego..

Jaki zasilacz wybrać?

Zasilacz jest przyrządem, którego nie zmienia się zbyt często. Warto zatem kupić go raz, a porządnie - aby starczył na wiele lat eksperymentów. Oto moja podpowiedź, na które aspekty warto zwrócić uwagę:

  • maksymalne napięcie wyjściowe
  • maksymalny prąd wyjściowy
  • sposób chłodzenia
  • liczba kanałów
  • wbudowane mierniki wielkości wyjściowych

Maksymalne napięcie wyjściowe

Typowe zasilacze mogą dać na swoim wyjściu napięcie wynoszące od 0 do 15 V lub od 0 do 30 V. To wystarcza w zdecydowanej większości zastosowań. Te droższe mogą uzyskać na wyjściu 60 V i więcej. 

Ich zakup przyda się bardziej zaawansowanym elektronikom, którzy testują np. układy zasilane z akumulatorów 48 V. Dla początkujących, górny limit na poziomie 30 V wystarczy do naprawdę wielu eksperymentów.

Maksymalny prąd wyjściowy

Z tym parametrem jest podobnie jak z maksymalnym napięciem - im więcej, tym lepiej. Małe zasilacze mogą dać na swoim wyjściu prąd do 1 A, większe 2 A lub 3 A, a te potężniejsze 5 A i więcej. To, ile prądu potrzebujemy zależy od tego, co chcemy uruchamiać. 

Proste układy analogowe i cyfrowe pobierają prąd rzędu dziesiątek, czasem setek miliamperów - więc 1 A wystarczy w zupełności. Większe zapotrzebowanie mają różnorakie układy wykonawcze, jak silniki, elektromagnesy czy grzałki. Poza tym, testowanie przetwornic impulsowych zazwyczaj wiąże się się z koniecznością ich pełnego obciążenia, a nawet przeciążenia, więc zasilacz musi tę energię dostarczyć.

Sposób chłodzenia

Zasilacze laboratoryjne mają swoje układy wykonawcze chłodzone na dwa sposoby: pasywny i aktywny. Im więcej ciepła muszą na sobie wydzielić - a dzieje się tak, gdy pobieramy z wyjścia prąd o wyższym natężeniu - tym wyższa staje się ich temperatura, więc trzeba je ostudzić. Chłodzenie pasywne to zwykły radiator rozpraszający ciepło do otoczenia, zaś aktywne to dodanie wentylatora, który wymusza przepływ powietrza.

Czysto pasywne chłodzenie mają zazwyczaj niewielkie zasilacze, o prądzie wyjściowym do 2 A. Wentylator jest nieodzowny ich potężniejszym kolegom. Jeżeli zasilacz, który mamy na oku zawiera wentylator, warto zwrócić uwagę, czy posiada on również termostat. Będzie się załączał tylko wtedy, kiedy jest to konieczne, zamiast pracować przez cały czas. Wielogodzinna praca nad układem, zwłaszcza nocą, w towarzystwie bezustannie szumiącego “klocka” potrafi męczyć bardziej, niż gdyby tę samą pracę wykonywać w ciszy.

Liczba kanałów

Zdecydowana większość zasilaczy ma jeden kanał, czyli jedno wyjście z regulowaną wartością prądu i napięcia. Ale są również zasilacze dwukanałowe, a nawet czterokanałowe, które możemy wykorzystać np. jako zasilacze napięcia symetrycznego, które jest często potrzebne układom analogowym ze wzmacniaczami operacyjnymi. Napięcie na wybranych kanałach możemy wtedy regulować oddzielnie lub współbieżnie.

Mierniki wielkości wyjściowych

Najlepiej, aby zasilacz miał dwa przyrządy pomiarowe: woltomierz i amperomierz. Umożliwia to ciągły podgląd obu tych wartości, bez konieczności przełączania funkcji. Większość współczesnych zasilaczy ma wyświetlacze cyfrowe, LED lub LCD, co bardzo ułatwia odczyt zmierzonych wartości. 

Są również dostępne niewielkie zasilacze, które mają wskaźniki analogowe. Mają niską cenę oraz mogą być wygodniejsze w użyciu dla elektroników starszej daty, przyzwyczajonych do przyrządów analogowych:

Kupić czy zbudować?

Niektórzy początkujący majsterkowicze, których budżet jest ograniczony, mogą pokusić się o złożenie własnego zasilacza warsztatowego. Zwłaszcza wtedy, kiedy mają do dyspozycji, pozyskane z demontażu, najdroższe podzespoły: transformator sieciowy i radiator. Reszta elektroniki jest niedroga i można ją kupić w formie gotowego zestawu, na przykład:

Ekonomiczny zasilacz warsztatowy, KIT AVT736
Zobacz w sklepie avt
Praktyczny zasilacz warsztatowy, KIT AVT3172
Zobacz w sklepie avt

Jak poprawnie eksploatować zasilacz?

Poprawnie zaprojektowany zasilacz powinien się sam obronić przed podstawowymi zagrożeniami, jakimi są przeciążenie i przegrzanie. Wbudowane obwody powinny wtedy załączyć wentylator, ograniczyć prąd wyjściowy lub całkowicie odłączyć wyjście. Dlatego zasilacz powinien mieć zapewnione możliwie dobre chłodzenie - wepchnięcie go w ciasną szparę i zarzucenie papierami to bardzo zły pomysł.

Dużym zagrożeniem dla zasilacza jest “cofanie się” napięcia. Jeżeli testujemy układ zasilany np. z akumulatora 24 V, który posiada funkcję ładowania tegoż akumulatora po podłączeniu do sieci, to trzeba zadać o to, aby zablokować funkcję ładowania przy użyciu np. diody prostowniczej włączonej w szereg z wyjściem. W przeciwnym razie, napięcie podane z zewnątrz na zaciski wyjściowe może doprowadzić do uszkodzenia elektroniki zasilacza.

1. Repetytorium użytkowej elektroniki 2. Repetytorium użytkowej elektroniki - Oświetlenie LED pod szafkami 3. Repetytorium użytkowej elektroniki - Oświetlenie do piwnicy 4. Repetytorium użytkowej elektroniki - Sygnalizator zalania 5. Repetytorium użytkowej elektroniki - Zasilacz do układu audio 6. Repetytorium użytkowej elektroniki - Zasilacz warsztatowy 7. Jaką wkrętarkę wybrać? Na co zwrócić uwagę przy zakupie? 8. Rodzaje tranzystorów bipolarnych i unipolarnych 9. Jak podłączyć taśmy LED 10. Inteligentny dom - wszystko co powinieneś wiedzieć o systemach SMART HOME 11. Jak podłączyć prostownik do akumulatora (ładowanie) 12. Drukarki 3D - budowa i zasada działania 13. Jak prawidłowo zarobić kabel antenowy? 14. Jaki czujnik czadu wybrać i gdzie najlepiej zamontować? 15. Programowanie mikrokontrolerów - o czym należy wiedzieć na początek? 16. Oscyloskop cyfrowy - jaki wybrać? 17. Co to jest barometr i jak działa? 18. Jaki wykrywacz metali kupić? Na co zwracać uwagę przy wyborze? 19. Jak działa sieć 5G i jakie daje możliwości? 20. Diody LED - napięcie diod o różnych kolorach 21. Jaki kompresor samochodowy kupić? 22. Czujniki parkowania - jakie wybrać? 23. Jak ustawić antenę do odbioru naziemnej TV DVB-T? 24. Co to jest rezystor (opornik) i jak działa? 25. Jakie są typy i rodzaje bezpieczników? 26. Co to jest układ scalony i jak działa? 27. Jak zmierzyć napięcie akumulatora miernikiem? 28. Jak zarobić kabel sieciowy RJ-45? 29. Lutowanie - jak lutować kable poprawnie? 30. Arduino - co to jest i jak zacząć? 31. Raspberry pi - co to jest, do czego służy, jak zacząć? 32. Do czego służą kondensatory - zasada działania 33. Co to jest bezpiecznik i jak działa? 34. Jak dobrać i wymienić bezpiecznik? 35. Rodzaje kondensatorów, ich oznaczenia i budowa 36. Kalafonia - co to jest? do czego służy? jak używać? 37. Przewodniki prądu - co przewodzi prąd, a co nie? 38. Jaka latarka czołowa sprawdzi się najlepiej? 39. Jak działa płytka stykowa (prototypowa)? 40. Jakie ogniwa 18650 wybrać i gdzie kupić akumulatorki? 41. Jaki powerbank wybrać? Czym kierować się przy kupnie? 42. Raspberry Pi czy Arduino? Co wybrać? 43. Pierwsze Prawo Kirchhoffa - przepływ prądu w obwodzie elektrycznym 44. Rezonator kwarcowy - schemat, oznaczenia i zastosowanie 45. Drugie Prawo Kirchhoffa - bilans spadku napięć w zamkniętym obwodzie elektrycznym 46. Do czego służy przedwzmacniacz? 47. Wzmacniacze audio - schematy i działanie 48. Co to jest kinematyka? Wzory kinematyki 49. Jaka ładowarka samochodowa będzie najlepsza? 50. Woltomierz - jak podłączyć i do czego służy? 51. Zasilacz laboratoryjny - jaki wybrać, do czego służy i jak użytkować? 52. Jaki magnes neodymowy kupić? 53. Jaki dron wybrać na początek, na co zwrócić uwagę przy kupnie? 54. Jaki filament wybrać - rodzaje filamentów do drukarek 3d 55. Co to jest termistor - zasada działania, jak dobierać? 56. Lokalizator GPS do samochodu - gdzie i jak zamontować? 57. Transmiter samochodowy - jak działa? 58. Jaki oczyszczacz powietrza wybrać? 59. Silniki prądu stałego - budowa, zastosowanie i zasada działania
Rozwiń cały spis treści Zwiń spis treści
Tematyka materiału: zasilanie, zasilacz warsztatowy, zasilacz laboratoryjny, Do czego służy zasilacz laboratoryjny, Ograniczenie prądu, Regulacja napięcia, Jaki zasilacz wybrać?
AUTOR
Udostępnij
UK Logo
Elektronika dla Wszystkich
Zapisując się na nasz newsletter możesz otrzymać GRATIS
najnowsze e-wydanie magazynu "Elektronika dla Wszystkich"