Zaloguj się
Wszystkie
23 marca 2026
15
Jednym z najdokładniejszych źródeł wzorcowych czasu i częstotliwości jest zegar atomowy, zwykle oparty na izotopie cezu. Mniej dokładnym, ale znacznie popularniejszym i przez to tańszym źródłem są zegary rubidowe. Moduły z takim źródłem są elementem infrastruktury sieci telefonii komórkowej. Używane moduły z demontażu starych wież można nabyć na zagranicznym portalu aukcyjnym. Kiedyś ich cena wynosiła około 70...100 dolarów + koszty wysyłki. Niestety, pewien australijski elektronik zrobił o nich film i od tamtej pory ich cena jest znacznie wyższa. Nowe wzorce tego typu kosztują od kilku do kilkunastu tysięcy złotych. Alternatywą należącą jednak do niższej klasy dokładności mogą być wzorce oparte na generatorach kwarcowych stabilizowanych termicznie, w skrócie OCXO. W urządzeniach tych rezonator kwarcowy utrzymywany jest w stałej, stabilizowanej termostatem, podwyższonej względem otoczenia temperaturze. Stabilność takiego oscylatora jest zazwyczaj dwa rzędy wielkości lepsza od zwykłego rezonatora kwarcowego. Dla przykładu: generator 10 MHz typu LFOCXO063800BULK marki IQD oferuje wstępną tolerancję na poziomie ±500 ppb (części na miliard), czyli ±0,5 ppm lub ±5 Hz. Jest to wciąż wynik daleki od tolerancji rubidowego wzorca wynoszącej typowo ±1...2×10-11, czyli ±0,001...0,002 Hz. Na szczęście od lat istnieje rozwiązanie kompromisowe, które łączy relatywnie niską cenę (w porównaniu do rubidowych zegarów atomowych) generatorów OCXO i jeszcze wyższą dokładność zegarów atomowych opartych na cezie. Przedstawiony w tym artykule generator ma dostęp do przynajmniej 73 takich zegarów.
Zakup, zawartość opakowania i specyfikacja
Generator wzorcowy zakupiony został na chińskiej platformie handlowej Aliexpress za kwotę około 314 złotych. Cena w chwili pisania artykułu wynosi 330 złotych. Pod urządzeniem tym nie podpisuje się żadna specyficzna marka i występuje ono w ofertach różnych sklepów. Proces zamówienia i dostawy przebiegł bezproblemowo. W skład zestawu wchodzi samo urządzenie oraz prosta antena ceramiczna dla systemów nawigacji satelitarnej. Producent nie dostarcza zasilacza ani żadnych dodatkowych przewodów – te trzeba zakupić oddzielnie. Jest to pewna wada, gdyż dodanie odpowiedniego zasilacza czy dodatkowych przewodów nie podniosłoby znacząco ceny, zwłaszcza że opisywany generator reklamowany jest jako źródło zegarowe dla dekoderów audio. Czytelnika może zastanawiać, na co dekoderowi audio zegar tak o ekstremalnie wysokiej stabilności. Według mitu propagowanego przez niektórych audiofili niższa tolerancja zwykłych rezonatorów kwarcowych i ich wrażliwość na wibracje powodują, że w trakcie dekodowania dźwięku niektóre próbki trafiają na wyjście przetwornika DAC za wcześnie, a inne za późno... zniekształcając wyjściowy sygnał tak bardzo, że nie da się tego słuchać. Z punktu widzenia fizyki faktycznie częstotliwość zegara taktującego dekoder audio nie jest stabilna, ale przyjmując typową tolerancję rezonatorów kwarcowych na poziomie ±30 ppm i częstotliwość próbkowania 48 kHz próbki mogą być przesunięte maksymalnie o ±625 pikosekund (sic!). Do pomiaru takiej różnicy w czasie potrzebny jest oscyloskop o paśmie przenoszenia minimum 1 GHz.
Wróćmy jednak do głównego tematu. Generator wzorcowy jest dostarczany do klienta w prostym tekturowym opakowaniu z wkładką z gąbki, która chroni go przed uszkodzeniami w transporcie. Urządzenie jest dość małe i lekkie. Front jest zdominowany przez wyświetlacz i pokrętło enkodera. Z tyłu znajdują się natomiast gniazda SMA do anteny i wyjścia sygnału 1 PPS, a także gniazdo BNC stanowiące wyjście sygnału zegarowego. Ponadto znajduje się tu gniazdo zasilania 12 V/1 A oraz włącznik zasilania. Konstrukcja jest zwarta i sprawia wrażenie solidności i trwałości. Według specyfikacji urządzenie pobiera 650 mA w czasie podgrzewania wewnętrznego generatora kwarcowego i 350 mA w czasie normalnej pracy.
NAPISZ DO AUTORA
Facebook
Twitter
Linkedin
Kup teraz
