Zaloguj się
Wszystkie
7 maja 2026
12
Niniejszy artykuł, ostatni z tej serii, obejmuje znaczące wynalazki, których nie można przypisać konkretnej osobie, ponieważ albo nie znamy jej nazwiska, albo była ona częścią zespołu. W przeciwieństwie do poprzednich dwóch części, gdzie wynalazki były uporządkowane według dat urodzenia wynalazców, informacje uszeregowaliśmy według roku powstania wynalazku lub dokonania odkrycia.
Przypis redaktora: część opisanych wynalazków dotyczy ściśle Australii, co jest zrozumiałe, biorąc pod uwagę, że artykuł pochodzi z australijskiego czasopisma.
Sum elektryczny, ~2750 p.n.e.
Starożytny egipski mural w grobowcu architekta Ti w Sakkarze w Egipcie odnosi się do suma elektrycznego, o którym później Pliniusz i Plutarch mówili, że leczy bóle stawów i inne dolegliwości. Może to być jedno z najwcześniejszych odkryć związanych z elektrycznością.
Bateria bagdadzka, ~150 p.n.e. – 650 n.e.
Antyczna „bateria z Bagdadu” jest przez niektórych uważana za ogniwo baterii elektrycznej. Mogła mieć jednak inne przeznaczenie i brak dowodów na to, że była używana jako elektryczna bateria. Patrz artykuł na temat baterii w Silicon Chip, wydanie ze stycznia 2022 r. (www.siliconchip.au/Series/375).
Światłowody, 27 p.n.e.
Wiadomo, że już starożytni Rzymianie przeciągali szkło w długie elastyczne włókna, takie, jakie są współcześnie używane w światłowodach przeznaczonych do telekomunikacji i transmisji światła.
Latarnia morska, kabel transatlantycki, 1858
Pierwszą latarnią morską z elektrycznym źródłem światła była South Foreland Lighthouse koło Dover w Wielkiej Brytanii. Wykorzystywała ona łukową lampę węglową opracowaną przez Fredericka Hale’a Holmesa i do 1860 roku była poddawana testom. W 1872 roku otrzymała stałą instalację elektryczną.
Prąd był wytwarzany przez dwa silniki parowe opalane koksem, napędzające cztery prądnice współdzielone z sąsiednią latarnią morską. Badania nad oświetleniem elektrycznym dla latarni morskich prowadził wówczas Michael Faraday. Holmes zademonstrował mu instalację latarni.
Również w 1858 roku położono pierwszy transatlantycki kabel telegraficzny. Działał on tylko przez trzy tygodnie. Potrzebował dwóch minut na przesłanie jednego znaku, czyli średnio 10 minut na słowo.
Podmorski kabel telegraficzny, 1859
Między australijskim stanem Wiktoria a wyspą Tasmanią został położony podmorski kabel telegraficzny. Był to wówczas najdłuższy kabel podmorski. Został on wyłączony w 1861 roku.
Telegraf transkontynentalny w USA, 1861
W USA oddano do użytku transkontynentalną linię telegraficzną.
Funkcjonalny kabel transatlantycki, 1866
Transatlantycki kabel telegraficzny o większej funkcjonalności. Informacje mogły być przesyłane z prędkością ośmiu słów na minutę.
Międzynarodowy kabel telegraficzny, 1872
Uruchomiono międzynarodowy kabel telegraficzny między australijskim miastem Darwin a wyspą Jawą.
Połączenie telegraficzne Australia – Nowa Zelandia, 1876
Uruchomiono połączenie telegraficzne między Australią a Nową Zelandią.
Australijska transkontynentalna linia telegraficzna, 1877
W Australii między miastami Port Augusta a Albany została uruchomiona transkontynentalna linia telegraficzna. Miała długość 3196 km.
Pierwsze międzynarodowe połączenie telefoniczne, 1881
Pierwsza międzynarodowa rozmowa telefoniczna odbyła się między abonentami w Nowym Brunszwiku w Kanadzie i Maine w USA.
W Sydney w Australii otwarto centralę telefoniczną obsługującą 12 abonentów.
Elektrownia publiczna, 1882
W Londynie zbudowano pierwszą wielką elektrownię publiczną – Holborn Viaduct (znaną również jako Edison Electric Light Station). Wytwarzała ona moc 93 kW przy napięciu stałym 110 V, a jej generator napędzany był silnikiem parowym.
Elektrownia zastąpiła używany poprzednio mały generator napędzany kołem wodnym w Godalming w hrabstwie Surrey, który generował jedynie 7,5 kW.
W Nowym Jorku została otwarta elektrownia Pearl Street. Miała sześć generatorów, każdy o mocy 100 kW, była zasilana parą, a jej ciepło odpadowe było wykorzystywane w miejscowej sieci grzewczej.
Telefonia i energetyka wodna, 1883
W australijskim mieście Adelajda została otwarta centrala telefoniczna z 48 abonentami, a w pobliskim Port Adelaide – centrala z 21 abonentami.
W kopalni cyny Mount Bischoff została uruchomiona pierwsza w Australii elektrownia wodna, zasilająca około 50 żarówek Swana.
Grafofon (fonograf), 1887
W Laboratorium Volta (założonym przez A.G. Bella), Chichester A. Bell i Sumner Tainter ulepszyli fonograf Edisona, używając wosku zamiast folii cynowej jako nośnika. Potwierdziło się tym samym przekonanie Alexandra Grahama Bella, że wosk jest lepszym nośnikiem zapisu.
Panowie założyli American Graphophone Company i zaczęli sprzedawać swój produkt, który odniósł sukces komercyjny.
Publiczne dostawy energii elektrycznej, 1888
Pierwszym miastem w Australii z publiczną siecią elektryczną, przeznaczoną dla oświetlenia łukowego i żarowego (240 V prądu stałego), było Tamworth w Nowej Południowej Walii.
Trójfazowy prąd przemienny, 1889
Miasto Young w Australii otrzymało zasilanie w systemie trójfazowym (jednym z wczesnych zastosowań tej technologii) do oświetlenia ulic, sklepów, biur i domów.
Elektrownia wodna prądu przemiennego, 1891
W Lauffen am Neckar rozpoczęła pracę pierwsza niemiecka elektrownia trójfazowego prądu przemiennego. Wytwarzano tam napięcie 15 kV i przesyłano je na odległość 175 km do Międzynarodowej Wystawy Elektrotechnicznej we Frankfurcie.
W Ames w amerykańskim stanie Kolorado została uruchomiona prawdopodobnie pierwsza na świecie komercyjna elektrownia wodna prądu przemiennego. Miała moc 3,75 MW i wytwarzała napięcie jednofazowe 3 kV 133 Hz. Przypis redaktora: Moc elektrowni Ames (1891) wynosiła około 100 KM (≈75 kW), a nie 3,75 MW. Wartość megawatowa odnosi się do późniejszych modernizacji tej instalacji. Źródła: IEEE, Ames Hydroelectric Generating Plant (1891) – Engineering and Technology History Wiki (ETHW); National Park Service – Ames Hydroelectric Plant.
Elektrownia ta wciąż działa, choć nie używa już oryginalnych generatorów. Natomiast inna elektrownia, pochodząca z 1905 roku, nadal wykorzystuje generator General Electric z 1904 roku wytwarzający napięcie 2,4 kV przy prądzie 1082 A (2,6 MW).
Normalizacja jednostek elektrycznych, 1893
Na Międzynarodowym Kongresie Elektrycznym w Chicago (USA) zostały dopracowane normy i definicje jednostek elektrycznych: oma, ampera i wolta.
Publiczna elektrownia wodna, 1895
W Launceston w Australii uruchomiono pierwszą publiczną elektrownię wodną. Zasilała ona oświetlenie uliczne. W 1921 roku elektrownię przekształcono w trójfazową. Miała moc 2 MW i była używana do 1956 roku.
Telegraf międzynarodowy, 1902
Między Australią a Kanadą nawiązano połączenie telegraficzne, biegnące przez wyspy Fidżi i Norfolk.
Transmisja alfabetem Morse’a, 1906
Pierwszą w Australii oficjalną transmisję alfabetem Morse’a przeprowadziła firma Marconi Company na odcinku z Queenscliff do Devonport. Niektórzy twierdzą, że transmisje radiowe alfabetem Morse’a zostały przeprowadzone już w 1897 roku przez profesora Williama Henry’ego Bragga z Uniwersytetu w Adelajdzie, samodzielnie lub z G.W. Selbym z Melbourne.
Do 1906 roku Australia miała 46 elektrowni o łącznej mocy 36 MW.
Facebook
Twitter
Linkedin
Kup teraz
