Budowa i działanie układu
Fotografia przedstawia prototyp autora zmontowany na uniwersalnej płytce stykowej.
Układ zasilany jest napięciem 12 V (zasilacz nie został pokazany na schemacie i jest podłączany do gniazda jack1). W konstrukcji zastosowano wzmacniacz operacyjny LM358 (IC1), układ czasowy NE555 (IC2), dwa tranzystory BC548 (T1 i T2) oraz przekaźnik ze stykami SPDT (RL1) z cewką na napięcie 12 V. Całość uzupełnia niewielka liczba tanich elementów pasywnych.
Układ NE555 skonfigurowano do pracy jako przerzutnik monostabilny. Odmierza on zadany (ustalany elementami zewnętrznymi) odcinek czasu, po którego upływie jego wyjście przechodzi do stanu nieaktywnego (niskiego). W układzie LM358 wykorzystano jeden wzmacniacz operacyjny pracujący jako komparator napięcia. Rozróżnia on stan dzień/noc, ponieważ do jednego z jego wejść dołączono element światłoczuły – fotorezystor LDR. Wyjście komparatora może bezpośrednio sterować przekaźnikiem (za pośrednictwem tranzystora T1) lub wyzwalać układ czasowy NE555. W obwodzie wyzwalania przerzutnika monostabilnego oraz w stopniu sterującym przekaźnikiem zastosowano tranzystory NPN BC548.
Tryb pracy sterownika („zmierzchowy” lub „czasowy”) wybiera się przełącznikiem S1 (typu SPDT). Przełącznik ten kieruje do stopnia sterującego przekaźnikiem sygnał z układu czasowego NE555 lub bezpośrednio z wyjścia komparatora IC1A.
Czas odmierzany przez układ NE555 jest określony przez elementy RC podłączone do jego wyprowadzeń 6 i 7, natomiast wyjście stanowi wyprowadzenie 3. Elementy R10, R11 i C4 (270 kΩ oraz 1000 μF) tworzą stałą czasową o stosunkowo dużej wartości, wyznaczając czas trwania impulsu przerzutnika monostabilnego na około 5 minut.